මංගල ජාතකය

මංගල ජාතකය

කතාව ආරම්භය:

ඈත අතීතයේ, භාරත දේශයේ වාරණැසි නුවර රජකම් කළේ බ්‍රහ්දත්ත නම් මහා රජෙකි. උන්වහන්සේ ධර්මිෂ්ඨ, යුක්තිසහගත පාලනයක් ගෙන ගිය අතර, රාජධානිය සශ්‍රීකත්වයෙන්, සැනසීමෙන් දිදුලන්නට විය. එහෙත්, රජුගේ සිතේ එක්තරා දුකක් විය. ඒ, ඔහුට පුතෙකු නොලැබීමයි. වසර ගණනාවක් ගතවූවත්, රජ බිසව ගැබ් නොගත්තේය. රජු බොහෝ වෙහෙස මහන්සි වී, දරුවන් ලැබීම සඳහා විවිධ වත්පිළිවෙත් කළේය. නමුත්, සියල්ල අසාර්ථක විය.

දිනක්, රජුගේ මාලිගාවට එක්තරා ඍද්ධිමත් මහ රහතන් වහන්සේ නමක් වැඩම කළහ. උන්වහන්සේ රජුගේ දුක දුටු සැනින්, මෙසේ පැවසූහ:

"මහා රජතුමනි, ඔබ දුකින් සිටින බව මම දනිමි. ඔබගේ සිතේ ඇති දුකට හේතුව දරුවන් නොලැබීම බව ද මම දනිමි. එහෙත්, කලබල නොවන්න. යම් කලෙක, ඉතා යහපත්, ධර්මිෂ්ඨ පුත් රුවනක් ඔබහට ලැබේවා."

මහ රහතන් වහන්සේගේ එම වදන් රජුට මහත් සැනසීමක් විය. ඔහුට යළිත් සිතේ සතුටක් ඇති විය. දින කිහිපයකට පසු, රජ බිසව ගැබ්ගත් බව දැනගන්නට ලැබිණි. රාජධානිය පුරා සතුට පැතිර ගියේය. රජුත්, බිසවත්, මුළු සෙනෙවි ජනතාවත් මහත් ප්‍රීතියට පත් වූහ. දස මසක් ගෙවී ගිය පසු, රජ බිසව එක් අලංකාර, නිරෝගිමත් පුත් රුවනක් බිහි කළාය. රජුගේ සතුටට කෙළවරක් නොවීය. දරුවාට "මංගල කුමරු" යන නාමය තැබූහ. මංගල කුමරු උපන් දිනයේදී, රාජධානිය පුරා අතිශය මංගල්‍යයක් විය. සියලු දෙනා සතුටින්, ප්‍රීතියෙන් කටයුතු කළහ.

මංගල කුමරුගේ ළමා කාලය:

මංගල කුමරු හැදී වැඩුණේ අතිශය සුඛෝපභෝගී ලෙසයි. රජු, ඔහුට කිසිදු අඩුපාඩුවක් නොවීය. කුමරු ඉතා බුද්ධිමත්, ධෛර්ය සම්පන්න, ත්‍යාගශීලී විය. ඔහුට කුඩා කල සිටම සත්ව කරුණාව, ධර්මය කෙරෙහි දැඩි ඇල්මක් තිබුණි. ඔහු කිසි විටෙක අනුන්ගේ සිත් රිදවන්නේ නැත. සියලු දෙනා ඔහුට ආදරය කළහ. විශේෂයෙන්ම, රජු හා බිසව ඔහුට මහත් සේ ආදරය කළ අතර, ඔහුගේ අනාගතය ගැන බොහෝ සිහින දුටූහ. ඔහු තම රාජධානිය ධර්මයෙන් පාලනය කරන බවට ඔවුන්ට විශ්වාසයක් තිබුණි.

අනාවැකිය සහ කුමාරයාගේ පිටවීම:

මංගල කුමරු යොවුන් වියට එළඹි පසු, රාජ සභාවේ සිටි එක් ජ්‍යෝතිර්වේදියෙකු රජුට මෙවැනි අනාවැකියක් පැවසීය:

"මහා රජතුමනි, ඔබගේ පුත් මංගල කුමරු, ඉතා යහපත්, ධර්මිෂ්ඨ පාලකයෙකු වනු ඇත. එහෙත්, ඔහුට වයස අවුරුදු විස්සක් වන විට, මහත් දුකකට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත. ඔහු එක්තරා භයානක සිදුවීමකට මුහුණ දී, සියලු ලෞකික සැප සම්පත් හැර දමා, පැවිදි වන බවක් පෙනේ."

මෙය ඇසූ රජුට මහත් සේ කම්පාව විය. ඔහු තම ආදරණීය පුත්‍රයාට කිසිදු දුකක් හෝ කරදරයක් සිදුවීමට ඉඩ නොදෙන බවට අධිෂ්ඨාන කළේය. ඔහු වහාම මංගල කුමරුගේ කාමරය ආරක්ෂාකාරී අන්දමින් සකස් කළේය. කුමරුට කිසිදු අහිතකර සිදුවීමක්, දුකක් හෝ වේදනාවක් දැනගන්නට නොදී, ඔහුව ආරක්ෂා කිරීමට සියලු කටයුතු යෙදීය. රාජ සභාවේ සියලු සේවකයින්ට, ආරක්ෂකයින්ට දැඩි නියෝග දුන්නේ, කුමරුගේ අවට කිසිදු අශුභවාදී දෙයක් හෝ දුකක් ඇති නොවන ලෙස කටයුතු කරන ලෙසයි.

නමුත්, ධර්මයේ ගමන් මඟ, ධර්මයේ න්‍යාය, කිසිවෙකුට වළක්වාලිය නොහැකිය. කුමරුට වයස අවුරුදු විස්සක් පිරීමට ආසන්න දිනයක, ඔහුට සිව්දෙනෙකු දැකීමට සිදුවිය. මුලින්ම, ඔහු එක් මහලු මිනිසෙකු දුටුවේය. ඔහුගේ ශරීරය කිර්කිටි, කොන්ද නැමී, ඇස් පෙනීම දුර්වල වී තිබුණි. කුමරු මෙය දැක මහත් සේ කම්පාවට පත්ව, තම රථය නවත්වා, රථය පැදවූ සාරථියගෙන් විමසුවේය:

"සාරථිය, මේ මිනිසාට කුමක් වී ඇත්ද? ඔහු මෙතරම් දුර්වලව, අසරණව සිටින්නේ ඇයි?"

සාරථිය, බියෙන්, සැකෙන් මෙසේ කීය:

"මහා කුමාරයාණෙනි, ඒ මහලු මිනිසෙකි. වයසට යන විට, සියලු දෙනාටම එලෙස සිදුවන්නේය. ශරීරය දුර්වල වී, ශක්තිය අඩු වී, අසරණ භාවයට පත් වන්නේය."

මෙය ඇසූ කුමරුගේ සිතට මහත් වේදනාවක් දැනුණි. ඔහු කල්පනා කළේ, "මමත් දිනක් මෙලෙස මහලු වී, දුර්වල වනවාද? එසේ නම්, මේ ලෞකික සැප සම්පත්වලින් ඵලක් කුමක්ද?" යනුවෙනි.

දෙවන දින, කුමරු තවත් සිදුවීමක් දුටුවේය. ඒ, එක් රෝගී මිනිසෙකි. ඔහු උණ සන්නිපාතයෙන් පෙළෙමින්, සිරුර පුරා දහදිය දමමින්, වේදනාවෙන් සිටියේය. කුමරු යළිත් සාරථියගෙන් ඇසුවේය:

"සාරථිය, මේ මිනිසාට කුමක් වී ඇත්ද? ඔහු මෙතරම් දුක් විඳින්නේ ඇයි?"

සාරථිය, යළිත් බියෙන්, සැකෙන් මෙසේ කීය:

"මහා කුමාරයාණෙනි, ඒ රෝගී මිනිසෙකි. රෝගය වැළඳුනාම, සියලු දෙනාටම එලෙස සිදුවන්නේය. ශරීරය වෙව්ලමින්, වේදනාවෙන්, දුකින් පෙළෙන්නේය."

මෙය ඇසූ කුමරුගේ සිත තවදුරටත් කම්පාවට පත්විය. ඔහු කල්පනා කළේ, "මමත් දිනක් මෙලෙස රෝගාතුර වී, දුක් විඳිනවාද? එසේ නම්, මේ ලෞකික සැප සම්පත්වලින් ඵලක් කුමක්ද?" යනුවෙනි.

තෙවන දින, කුමරු තවත් සිදුවීමක් දුටුවේය. ඒ, එක් මළ සිරුරකි. එය භූමදානය සඳහා සූදානම් කර තිබුණි. කුමරුගේ හදවත ගල් ගැසුනාක් මෙන් විය. ඔහු යළිත් සාරථියගෙන් ඇසුවේය:

"සාරථිය, මේ කුමක්ද? මේ මියගිය මිනිසාට කුමක් වී ඇත්ද?"

සාරථිය, තවත් බියෙන්, සැකෙන් මෙසේ කීය:

"මහා කුමාරයාණෙනි, ඒ මියගිය මිනිසෙකි. මරණය යනු සියලු දෙනාටම එන අවසානයයි. සියලු ජීවීන් මිය යන බව සත්‍යයකි."

මෙය ඇසූ කුමරුගේ සිත යළිත් මහත් කම්පාවට පත්විය. ඔහු කල්පනා කළේ, "මමත් දිනක් මෙලෙස මිය යනවාද? එසේ නම්, මේ ලෞකික සැප සම්පත්වලින් ඵලක් කුමක්ද?" යනුවෙනි. කුමරුගේ සිත් තුළ, මහත් කලකිරීමක්, දුකක්, අසහනයක් ඇති විය. ඔහුට රාජ සභාවේ, රාජකීය ජීවිතයේ කිසිදු අර්ථයක් පෙනුනේ නැත.

සත්‍යය අවබෝධ කිරීම සහ පැවිදි වීම:

හතරවන දින, කුමරු තවත් පුදුමාකාර සිදුවීමක් දුටුවේය. ඒ, එක් සந்න්‍යාසියෙකි. ඔහු සර්වාංග සුදු වස්ත්‍රයෙන් සැරසී, සාමකාමී, සන්සුන් මුහුණකින්, අතිශය සතුටින් සිටියේය. ඔහු කිසිදු ලෞකික වස්තුවක් ගැන හෝ වේදනාවක් ගැන නොසිටියේය. කුමරු සාරථියගෙන් විමසුවේය:

"සාරථිය, මේ කවුද? ඔහු මෙතරම් සතුටින්, සාමකාමීව සිටින්නේ ඇයි?"

සාරථිය, යළිත් බියෙන්, සැකෙන් මෙසේ කීය:

"මහා කුමාරයාණෙනි, ඒ සந்න්‍යාසියෙකි. ඔහු ලෞකික සැප සම්පත් සියල්ල හැර දමා, සත්‍යය සොයා යන ගමනෙහි යෙදී සිටින්නේය. ඔහුට ලෞකික දුකක් නැත."

මෙය ඇසූ කුමරුගේ සිතට මහත් ආලෝකයක් ලැබුණාක් මෙන් විය. ඔහුට සත්‍යය අවබෝධ විය. මහලු වීම, රෝග වීම, මරණයට පත් වීම යන මේවා ජීවිතයේ අනිවාර්ය අංග බව ඔහු අවබෝධ කළේය. ලෞකික සැප සම්පත් වලට ආශා කිරීම, ඒවායේ එල්බ සිටීම අන්ධභාවයක් බව ඔහු තේරුම් ගත්තේය. සැබෑ සැනසීම, සැබෑ සතුට ඇත්තේ, මෙම දුක්ඛිත ලෝකයෙන් මිදී, සත්‍යය සොයා යන ගමනෙහි බව ඔහු දුටුවේය.

එදින රාත්‍රියේ, මංගල කුමරු තම මාලිගයට පැමිණියේය. ඔහුගේ හදවතේ මහත් තීරණයක් ගෙන තිබුණි. ඔහු සියලු ලෞකික සැප සම්පත්, රාජකීය තනතුර, ධනය, පවුල, සියල්ල හැර දමා, සත්‍යය සොයා යන ගමනෙහි යෙදීමට තීරණය කළේය. රජුට, බිසවට, රාජ සභාවට කිසිවක් නොකියා, ඔහු සිය සාරථියට, "මා අශ්වයා සූදානම් කරන්න. මම යන්නට සූදානම්" යැයි කීය.

ඔහු රහසේම මාලිගයෙන් පිටත්ව, අඳුරේ, තරු එළියෙන්, තම අශ්වයා පිට නැගී, සත්‍යය සොයා යන ගමන ආරම්භ කළේය. ඔහු දුටු මහලු මිනිසා, රෝගී මිනිසා, මියගිය මිනිසා යන මේ සිදුවීම් ඔහුගේ සිතේ ගැඹුරින් තැන්පත් වී තිබුණි. ඔහුට සත්‍යය අවබෝධ වී, දුකෙන් මිදීමට මාර්ගය සොයන්නට සිදුවිය.

බෝසතාණන් වහන්සේගේ ධර්ම චාරිකාව:

මංගල කුමරු, වනගත වී, සියලු ලෞකික ආභරණ, ඇඳුම් සියල්ල ඉවත් කර, පැවිදි විය. ඔහු ධර්මය සොයමින්, සත්‍යය අවබෝධ කරගැනීම සඳහා දිගු ගමනක් ගියේය. ඔහු බොහෝ ඍෂිවරුන්, ධර්ම ගුරුවරුන් හමු විය. ඔහු බොහෝ දුෂ්කර ක්‍රියාවන් කළේය. නමුත්, ඔහු කිසි විටෙකත් කලකිරීමට පත් වූයේ නැත. ඔහුගේ සිතේ තිබුණේ එකම අරමුණකි - දුකෙන් මිදීම, නිවන සාක්ෂාත් කිරීම.

එක්තරා ඝන වනයක, ඔහු එක් මහත් ඍෂිවරයෙකු හමු විය. ඍෂිවරයා, කුමරුගේ ධර්මයට ඇති අනුකූලතාව, සත්‍යය කෙරෙහි ඇති අවංකභාවය දුටුවේය. ඍෂිවරයා කුමරුට ධර්මය ඉගැන්වීය. කුමරු ඉතා ඉක්මනින් ධර්මය අවබෝධ කරගත්තේය. ඔහු ධර්මයේ උතුම් මාර්ගය සොයා ගත්තේය. ඔහු සියලු කෙලෙස්, ආශාවන්, ද්වේෂයන්, මුසාවන්, මානයන් සියල්ල ජය ගත්තේය. ඔහු අතිශය ධර්මිෂ්ඨ, ශාන්ත, සන්සුන් තත්වයකට පත්විය.

බෝසතාණන් වහන්සේගේ බුද්ධත්වයට පත් වීම:

එතැන් සිට, මංගල කුමරු ධර්මයේ ශාස්තෘවරයෙකු ලෙස, බෝසතාණන් වහන්සේ ලෙස, ලෝකය වෙත ධර්මය දේශනා කළේය. උන්වහන්සේගේ ධර්මය, දුකෙන් මිදීමේ මාර්ගය, නිවනට යන මඟ පෙන්වීය. බොහෝ දෙනා උන්වහන්සේගේ ධර්මය අසා, දුකින් මිදී, සැනසීම ලැබූහ. උන්වහන්සේගේ දේශනා, සත්‍යය, ධර්මය, කරුණාව, මෛත්‍රිය, ත්‍යාගය, ධර්මයට අනුකූලතාව යන කරුණු මත පදනම් විය.

කතාවේ අවසානය:

බෝසතාණන් වහන්සේ, සිය ධර්ම චාරිකාවෙන් පසු, සියලු දුකින් මිදී, සර්වඥතා ඥානය සාක්ෂාත් කළහ. උන්වහන්සේගේ ජීවිතය, ලෝකයට ධර්මයේ ආලෝකය දැල්වූ සාක්ෂියක් විය. උන්වහන්සේගේ කථාව, අපට ජීවිතයේ අනිත්‍යතාව, දුක, සහ සැබෑ සැනසීම සොයා යන මාර්ගය පිළිබඳව ඉගැන්වීය.

කතන්දරයේ සාරාංශය:

මංගල ජාතකය, ජීවිතයේ අනිත්‍යතාව, දුක, සහ ලෞකික සැප සම්පත්වල සීමාව ගැන අපට උගන්වයි. මංගල කුමරුගේ ජීවිතය, අපට සත්‍යය සොයා යන ගමනෙහි වැදගත්කම, ධර්මයෙහි පිහිටීම, සහ දුකින් මිදීමට ඇති මාර්ගය පෙන්වා දෙයි. මහලු වීම, රෝග වීම, මරණයට පත් වීම යන මේවා ජීවිතයේ අනිවාර්ය අංගයන් බව අවබෝධ කරගෙන, ලෞකික ආශාවන්ගෙන් මිදී, ධර්මයෙහි පිහිටීම, සැබෑ සැනසීම ලබා ගැනීමේ මාර්ගයයි.

කතන්දරයේ කථාව:

මංගල ජාතකය, බෝසතාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දකි. එම කථාව, මංගල කුමරුගේ පෙර ආත්ම භවයක් ගැන කියයි. මංගල කුමරු, උපතින්ම ධර්මිෂ්ඨ, ත්‍යාගශීලී, සත්ව කරුණාවෙන් පිරිපුන් කුමාරයෙකු විය. ඔහුට වයස අවුරුදු විස්සක් වන විට, මහලු වීම, රෝග වීම, මරණය යන සිව් මහා දර්ශනය දුටු අතර, ඔහු ලෞකික සැප සම්පත් සියල්ල හැර දමා, ධර්මය සොයා යන ගමනෙහි යෙදුනි. ඔහු අවසානයේදී, සර්වඥතා ඥානය සාක්ෂාත් කළේය.

බෝසතාණන් වහන්සේගේ බාරමය:

ප්‍රඥා පාරමිතාව: මංගල කුමරු, සත්‍යය සොයා යන ගමනේදී, සියලු දුකින් මිදීමේ මාර්ගය අවබෝධ කරගත්තේය. උන්වහන්සේගේ ප්‍රඥාව, ලෝකයේ අනිත්‍යතාව, දුක, සහ සැබෑ සැනසීම සොයා යන මාර්ගය ගැන පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබා දුන්නේය.

ධෛර්යය පාරමිතාව: දුෂ්කර ක්‍රියාවන්, දුෂ්කර මාර්ගයන්හි ගමන් කරමින්, ලෞකික සැප සම්පත් සියල්ල හැර දමා, ධර්මය සොයා යන ගමනේදී, උන්වහන්සේ මහත් ධෛර්යයක් පෙන්වූහ.

ඉන්ද්‍රිය සංවර පාරමිතාව: ලෞකික ආශාවන්, කෙලෙස්, ද්වේෂයන්, මුසාවන්, මානයන් සියල්ල ජය ගනිමින්, සියලු ඉන්ද්‍රියයන් සංවර කරගැනීම උන්වහන්සේගේ ධර්ම චාරිකාවේ වැදගත් අංගයක් විය.

කරුණා පාරමිතාව: සියලු සත්වයන් කෙරෙහි කරුණාවෙන්, මෛත්‍රියෙන් කටයුතු කිරීම, ධර්මය දේශනා කිරීම, දුකින් මිදීමේ මාර්ගය පෙන්වා දීම, උන්වහන්සේගේ කරුණාවට උදාහරණයකි.

ත්‍යාග පාරමිතාව: සියලු ලෞකික සැප සම්පත්, රාජකීය තනතුර, ධනය, පවුල, සියල්ල හැර දමා, ධර්මය සොයා යන ගමනේදී, උන්වහන්සේ මහත් ත්‍යාගශීලී බවක් පෙන්වූහ.

කෙටි සාරාංශය

මංගල ජාතකය, ජීවිතයේ අනිත්‍යතාව, දුක, සහ ලෞකික සැප සම්පත්වල සීමාව ගැන අපට උගන්වයි. මංගල කුමරුගේ ජීවිතය, අපට සත්‍යය සොයා යන ගමනෙහි වැදගත්කම, ධර්මයෙහි පිහිටීම, සහ දුකින් මිදීමට ඇති මාර්ගය පෙන්වා දෙයි. මහලු වීම, රෝග වීම, මරණයට පත් වීම යන මේවා ජීවිතයේ අනිවාර්ය අංගයන් බව අවබෝධ කරගෙන, ලෞකික ආශාවන්ගෙන් මිදී, ධර්මයෙහි පිහිටීම, සැබෑ සැනසීම ලබා ගැනීමේ මාර්ගයයි.